Diş teli taktığımız hastalarımızın ilk günlerde en çok sorduğu şey beslenme oluyor. Uzun bir “yasak listesi” vermek yerine mantığını anlatmayı tercih ediyoruz: braketler dişe ince bir yapıştırıcıyla tutunuyor. Sert bir lokmayı ısırdığınızda kuvvet küçük bir noktada toplanıyor, yapışkan gıdalar ise braketi çekiştiriyor. Neyin neden sakıncalı olduğunu bildiğinizde, listede olmayan yiyecekler için de doğru kararı verebiliyorsunuz.
Kaçınmanızı önerdiğimiz yiyecekler
Aşağıdaki tabloda sık karşılaştığımız grupları, sebebini ve varsa güvenli tüketim yolunu topladık. Tamamen vazgeçmeniz gerekmeyen, yalnızca hazırlanış şekli değişen seçenekler de var.
| Yiyecek grubu | Neden dikkat gerektiriyor | Nasıl tüketilebilir |
|---|---|---|
| Sert kuruyemiş, leblebi, buz, sert şeker | Isırma kuvveti tek noktada toplanır, braket kopabilir | Öğütülmüş ya da ezilmiş olarak |
| Sakız, lokum, jelibon, karamel | Brakete yapışıp çekiştirir, yapıştırıcıyı zorlar | Bu dönemde tercih edilmemesi daha güvenli |
| Elma, armut, havuç, mısır | Ön dişlerle ısırmak braketleri zorlar | Küçük dilimlere bölerek, azı dişleriyle |
| Zeytin, erik, hurma gibi çekirdekliler | Çekirdeğe ani temas braketi kırabilir | Çekirdeği çıkarıldıktan sonra |
| Kola, gazoz ve benzeri asitli içecekler | Mine yüzeyini ve yapıştırıcıyı olumsuz etkileyebilir | Seyrek ve ardından su içerek |
Rahatlıkla tüketebilecekleriniz
- Yoğurt, süt, ayran ve yumuşak peynirler.
- Çorbalar ve iyi pişmiş sebze yemekleri.
- Makarna, pilav, patates püresi.
- Yumurta, kıyma ve yumuşak pişmiş et yemekleri.
- Muz, çilek, kavun gibi yumuşak meyveler.
- Ekmek içi, poğaça, yumuşak kekler.
- Puding, dondurma ve benzeri yumuşak tatlılar.
İlk günlerde beslenme
Tel takıldıktan sonraki ilk birkaç gün dişlerde hassasiyet olması beklenen bir durum; bu dönemde ısırmak zorlayıcı gelebiliyor. Bu günlerde çorba, yoğurt, püre ve yumuşak yemeklere ağırlık vermenizi öneriyoruz. Hassasiyet genellikle birkaç gün içinde azalıyor ve beslenmeniz büyük ölçüde normale dönüyor. Her kontrol sonrasında da benzer bir hassasiyet olabiliyor.
Şeffaf plak kullanıyorsanız kurallar farklı
Bu önerilerin çoğu braketli tedavi için geçerli. Şeffaf plak (Invisalign) tedavisinde plaklar yemek boyunca çıkarıldığı için yiyecek kısıtı neredeyse yok. Buna karşılık iki nokta önemli: plak takılıyken sudan başka bir şey içmemek — sıcak içecekler plağın şeklini bozabilir, renkli içecekler ise renklenmeye yol açabilir — ve yemekten sonra dişleri fırçalamadan plağı geri takmamak.
Braket koparsa ne yapmalı?
Telaşa gerek yok. Kopan braket çoğu zaman tele takılı kalır ve batmadığı sürece acil bir durum oluşturmaz. Batma varsa üzerine ortodontik mum uygulayabilirsiniz. Bizi arayıp durumu bildirmeniz yeterli; kontrol gününüzü öne almak gerekip gerekmediğine birlikte karar veriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Diş telinin ilk günü ne yenir?
İlk gün çorba, yoğurt, püre, makarna gibi çiğneme gerektirmeyen yumuşak yiyecekler en rahatı. Hassasiyet genellikle birkaç gün içinde azalıyor.
Diş teli varken pizza yenir mi?
Yenebilir; dikkat edilmesi gereken sert kenar kısmı. Küçük parçalara bölerek ve ön dişlerle ısırmadan tüketmek daha güvenli.
Cips, çekirdek ve dondurma yenir mi?
Çekirdek ve sert cipsler braketi zorladığı için bu dönemde önermiyoruz. Dondurma ise yumuşak olduğu için sorun oluşturmuyor; yalnız hassasiyet varsa çok soğuk gıdalar rahatsızlık verebilir.
Sakızı tamamen bırakmak gerekir mi?
Braketli tedavi boyunca sakızdan uzak durmanızı öneriyoruz; brakete yapışarak yerinden oynatabiliyor. Şeffaf plak kullananlar plağı çıkardıktan sonra bu konuda daha rahat.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Beslenme önerileriniz için tedavinizi yürüten ortodonti uzmanına başvurunuz.
Tıbbi İnceleme
Dr. Betül Nazlı Muştu — Ortodonti Uzmanı, Kadıköy / Bağdat Caddesi