Diş teli varken dişlerin hafifçe sallanması çoğu zaman normaldir: tel dişleri yavaş yavaş yeni konumlarına taşırken dişi yerinde tutan dokular geçici olarak esner. Ağrının giderek artması, diş etinde şişlik, bir darbeden sonra belirgin oynama ya da braketin kopması gibi durumlarda ise bir sonraki kontrolü beklemeden kliniğinize haber vermeniz gerekir. Bu yazı yalnızca tel takılıyken yaşanan sallanmayı anlatıyor; tedavi bittikten sonraki sallanmayı ve kemiğin yeniden sertleşme sürecini ortodonti sonrası diş sallanması yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Diş teli takılıyken dişler neden sallanır?
Dişler çene kemiğine sabitlenmiş değildir; kökün çevresinde dişi taşıyan esnek bir bağ dokusu bulunur. Tel dişlere sürekli ve hafif bir kuvvet uygular, diş bu kuvvetle birlikte yuvasında çok yavaş ilerler. İlerleyebilmesi için çevresindeki dokunun yeniden şekillenmesi gerekir ve bu süreçte diş, tedavi öncesine göre biraz daha serbest hissedilir. Yani hafif sallantı, çoğu zaman dişin planlandığı gibi hareket ettiğinin bir işaretidir.
Sallanma hissi tedavi boyunca aynı yoğunlukta sürmez. Genellikle şu dönemlerde daha belirgin olur:
- Tel değişiminden ya da ayardan sonraki ilk birkaç gün: yeni kuvvet uygulandığında dişler hassaslaşır ve daha oynak hissedilir, ardından yavaş yavaş sakinleşir.
- Tedavinin ilk haftaları: dişler ve diş etleri tele henüz alışmamıştır.
- Çok yer değiştirmesi gereken dişlerde: çapraşık ön dişler, döndürülen dişler ya da boşluk kapatılan bölgeler diğerlerinden biraz daha oynak olabilir.
- Lastik kullanılan dönemlerde: ortodontik lastikler dişlere ek kuvvet uygular.
Normal sallantı nasıl hissedilir?
Beklenen sallantının bazı ortak özellikleri vardır. Aşağıdakiler genellikle tedavinin olağan seyrine uyar:
- Hafiftir: dişi dilinizle ya da parmağınızla ittiğinizde çok az bir hareket hissedersiniz, diş yerinden çıkacak gibi durmaz.
- Birkaç dişte birlikte görülür: genellikle o dönemde hareket ettirilen dişlerin hepsinde benzer bir oynaklık olur.
- Ayardan sonra artar, sonra azalır: ilk birkaç gün belirginleşir, sonraki günlerde hafifler.
- Ağrı yerine baskı ya da sızlama şeklindedir: özellikle çiğnerken hissedilen, idare edilebilir bir hassasiyettir.
Dişlerin bu dönemde nasıl ilerlediğini ve düzelmenin hangi sırayla görüldüğünü merak ediyorsanız diş teli takıldıktan sonra dişler ne zaman düzelir yazımıza göz atabilirsiniz.
Hangi durumlarda kliniğe başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlar mutlaka ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez, ancak ortodonti uzmanınızın bakması gerektiğini gösterir. Bunlardan birini fark ederseniz bir sonraki kontrolü beklemeden kliniğinizi arayın:
- Artan ya da geçmeyen ağrı: ayardan sonraki günlerde azalması gereken ağrı giderek artıyor, zonklamaya dönüşüyor ya da tek bir dişte yoğunlaşıyorsa.
- Tek dişte belirgin oynama: bir diş diğerlerinden çok daha fazla sallanıyor ve bu durum zamanla artıyorsa.
- Diş etinde değişiklik: sallanan dişin çevresinde şişlik, belirgin kızarıklık, sık kanama, akıntı ya da ağızda kötü bir tat varsa.
- Darbe ya da düşme: spor, kaza ya da düşme sonrası dişte oynama başladıysa veya diş yerinden kaymış görünüyorsa.
- Braket kopması ya da tel çıkması: braketi kopan diş kontrolsüz hareket edebilir; batan bir tel ucu da yanağı ve diş etini tahriş eder.
- Kapanışta ani değişiklik: ısırdığınızda bir dişin diğerlerinden önce değdiğini ya da dişlerinizin artık eskisi gibi kapanmadığını hissediyorsanız.
Darbe sonrası dişte belirgin oynama ya da yerinden kayma varsa aynı gün kliniğinizi arayın. Diğer durumlarda telefonla haber vermek, randevunun aciliyetini belirlemek için genellikle yeterli olur.
Beklenen sallantı mı, uyarı işareti mi? Hızlı tablo
Aşağıdaki tablo iki durumu yan yana özetliyor. Tablo bir teşhis aracı değildir; emin olamadığınızda kliniğinize sormanız her zaman en doğru yoldur.
| Konu | Çoğunlukla beklenen | Kliniğe haber verin |
|---|---|---|
| Sallantının derecesi | Hafif, dişe dokununca az bir hareket | Diş belirgin oynuyor ya da yerinden kaymış görünüyor |
| Kaç dişte | Hareket ettirilen birkaç dişte benzer | Tek bir diş diğerlerinden çok farklı |
| Zamanlama | Ayardan sonraki birkaç gün artar, sonra azalır | Günler geçtikçe artıyor |
| Ağrı | Baskı, sızlama, çiğnerken hassasiyet | Zonklayan, artan ya da gece uyutmayan ağrı |
| Diş eti | Fırçalarken hafif hassasiyet | Şişlik, belirgin kızarıklık, akıntı, kötü tat |
| Braket ve tel | Hepsi yerinde | Kopan braket, çıkan ya da batan tel |
| Darbe | Yok | Düşme, spor ya da kaza sonrası oynama |
Sallanan dişler için evde neler yapabilirsiniz?
Beklenen sallantı dönemini daha rahat geçirmek için şunlar işinize yarar:
- İlk günlerde yumuşak beslenin: ayardan sonraki birkaç gün çorba, yoğurt, püre gibi çok çiğneme gerektirmeyen yiyecekleri tercih edin. Tel takılıyken hangi yiyeceklerden uzak durmanız gerektiğini diş teli takınca ne yenmez yazımızda listeledik.
- Sallanan dişle sert bir şey ısırmayın: elmayı, havucu dilimleyerek yiyin; buz, kabuklu yemiş ve sert şekerden kaçının.
- Dişle ya da dille oynamayın: sallanan dişi sürekli kontrol etmek, onu gereksiz yere zorlar.
- Ağız bakımını aksatmayın: yumuşak bir fırça ve ara yüz fırçasıyla diş eti çizgisini nazikçe temizleyin. Sağlıklı diş eti, dişlerin güvenle hareket etmesine yardımcı olur.
- Batan tel ya da braket için ortodontik mum kullanın ve kliniğinize haber verin.
- Spor yaparken ağız koruyucu takın; hangi tipin uygun olduğunu hekiminize sorun.
- Lastikleri ve diğer talimatları kendi kararınızla bırakmayın: ağrı ya da sallantı nedeniyle lastiği bırakmak istiyorsanız önce kliniğinize danışın.
Ağrı için ağrı kesici kullanmayı düşünüyorsanız, hangisinin ve ne kadar kullanılacağını hekiminize ya da eczacınıza danışın.
Diş teli dişlerin düşmesine neden olur mu?
Sağlıklı diş eti ve kemik dokusunda, kontrollü ortodontik kuvvetle hareket ettirilen dişlerin düşmesi beklenen bir durum değildir. Tel takılıyken hissedilen sallantı, tedavi ilerledikçe ve tedavi bittikten sonra dokular yeniden sıkılaştıkça azalır. Diş eti hastalığı olan kişilerde ise dişleri taşıyan dokular zaten zayıflamış olabilir; bu nedenle ortodontik tedavi öncesinde ve sırasında diş eti sağlığı düzenli olarak izlenir. Diş etinizde kanama, çekilme ya da şişlik fark ederseniz bunu kontrol randevunuzda mutlaka söyleyin.
Aynı durum şeffaf plak tedavisi için de geçerlidir: her yeni plağa geçişte dişler birkaç gün hassas ve hafif oynak hissedilebilir. Tel ve plak tedavisinin işleyişi hakkında daha fazla bilgi için sabit tel tedavisi ve şeffaf plak tedavisi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Kadıköy’deki kliniğimizde muayene için Kadıköy ortodonti sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Diş teli takılıyken dişlerin sallanması normal mi?
Çoğu zaman evet. Tel dişleri yavaşça hareket ettirirken dişi yerinde tutan dokular geçici olarak esner ve dişler hafifçe oynak hissedilir. Sallantı hafifse, birkaç dişte birlikte görülüyorsa ve ayardan sonraki günlerde azalıyorsa genellikle tedavinin olağan seyrine uyar.
Tel sıkıldıktan sonra dişler neden daha çok sallanır?
Ayar ya da tel değişimiyle dişlere yeni bir kuvvet uygulanır. İlk birkaç gün dişler daha hassas ve oynak hissedilir, sonra yavaş yavaş sakinleşir. Bu dönemde yumuşak beslenmek işinizi kolaylaştırır.
Diş telim var, dişim sallanıyor; ne zaman kliniği aramalıyım?
Ağrı giderek artıyorsa, tek bir diş diğerlerinden çok daha fazla sallanıyorsa, diş etinde şişlik ya da akıntı varsa, bir darbeden sonra diş oynamaya başladıysa ya da braket koptuysa bir sonraki kontrolü beklemeden kliniğinize haber verin.
Diş teli dişlerin düşmesine neden olur mu?
Sağlıklı diş eti ve kemik dokusunda, kontrollü kuvvetle hareket ettirilen dişlerin düşmesi beklenen bir durum değildir. Diş eti hastalığı varsa durum farklı olabileceği için diş eti sağlığı tedavi boyunca izlenir.
Braket koparsa diş sallanır mı?
Braketi kopan diş tele bağlı olmadığı için planlanandan farklı hareket edebilir ve daha oynak hissedilebilir. Kopan braketi saklayın, batan bir uç varsa ortodontik mumla kapatın ve kliniğinize haber verin.
Şeffaf plak tedavisinde de dişler sallanır mı?
Evet, benzer bir his olabilir. Her yeni plağa geçişte dişler birkaç gün hassas ve hafif oynak hissedilebilir. Ağrı artıyorsa ya da tek bir diş belirgin biçimde oynuyorsa ortodonti uzmanınıza danışın.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tedavi sürecinizle ilgili sorularınız için ortodonti uzmanınıza başvurunuz.
Tıbbi İnceleme
Dr. Betül Nazlı Muştu — Ortodonti Uzmanı, Kadıköy / Bağdat Caddesi