Ortodonti Uzmanı

Ortodontik Aparey Çeşitleri

Sabit, Hareketli, Fonksiyonel ve Ağız Dışı Apareyler Ne İşe Yarar?

Ortodontik aparey çeşitleri; dişlere sabitlenen sabit apareyler, hastanın takıp çıkarabildiği hareketli apareyler, çene gelişimini yönlendiren fonksiyonel apareyler, baş ve çeneden destek alan ağız dışı apareyler ve tedavi sonrası kullanılan pekiştirme apareyleri olarak gruplanır. Hangi apareyin seçileceğini sorunun türü, yaş ve büyüme dönemi belirler.

Bu sayfada en sık duyulan apareyleri tek tek, kısaca anlattım. Size ya da çocuğunuza hangisinin uygun olduğuna ise muayenede birlikte karar veriyoruz.

Kobalt mavisi ve yanık turuncu ikiye bölünmüş fon üzerinde yan yana üç ortodontik aparey: vidalı hareketli genişletme plağı, bantlı sabit damak teli ve telli pekiştirme plağı

 

Ortodonti uzmanıKişiye özel aparey planı

 

6 aparey grubuSabit · hareketli · ağız dışı

Aparey

Ortodontik Aparey Nedir?

Ortodontik aparey, dişleri hareket ettirmek, çenelerin gelişimini yönlendirmek, bir boşluğu korumak ya da tedavi sonunda dişleri yeni konumunda tutmak için kişiye özel hazırlanan tedavi aracıdır. Halk arasında aparat, plak ya da damaklık olarak da adlandırılır.

Apareyler çoğunlukla büyüme çağındaki çocuklarda kullanılır; çünkü bu dönemde çenelerin gelişimi hâlâ yönlendirilebilir. Yetişkinlerde ise daha çok sabit tel ya da şeffaf plak tedavisine yardımcı olarak ve tedavi sonrası pekiştirmede yer alırlar.

Sabit mi, hareketli mi?

Sabit apareyler dişlere bantlarla ya da yapıştırılarak tutturulur; yalnızca hekim takıp çıkarabilir ve hastanın düzenli kullanımına bağlı değildir. Hareketli apareyleri ise hasta yemek ve fırçalama için çıkarabilir; etkileri, önerilen süre boyunca düzenli takılmalarına bağlıdır.

Mercan-şeftali degrade fonda 3D üst çene modeli üzerinde sabit Nance apareyi: azı dişlerindeki bantlar ve damağa yaslanan akrilik düğmeli tel

 

Nance apareyiSabit yer tutucu ve ankraj

Aparey Grupları

Ortodontik Apareyler Kaça Ayrılır?

Apareyleri takılış biçimlerine ve amaçlarına göre altı ana grupta toplayabiliriz.

Sabit apareyler

Dişlere bantlarla tutturulur; çene genişletme, yer tutma ve ankraj için kullanılır.

Hareketli apareyler

Akrilik ve telden oluşan, hastanın takıp çıkarabildiği plaklar.

Fonksiyonel apareyler

Büyüme çağında alt ve üst çenenin birbirine uyumunu yönlendirmeyi amaçlar.

Ağız dışı apareyler

Baş, alın ya da çene ucundan destek alarak çenelere kuvvet uygular.

Alışkanlık kırıcılar

Parmak emme ve dil itme gibi alışkanlıkların dişlere etkisini engeller.

Pekiştirme apareyleri

Tedavi bittikten sonra dişlerin yeni konumunu korur.

Aparey Rehberi

Aparey Çeşitleri ve Ne İşe Yaradıkları

En sık sorulan apareyleri amaçlarına göre grupladım. Süreler ve yaş aralıkları genel bilgi içindir; her çocukta ve her vakada değişebilir.

Genişletme apareyleri

SabitBüyüme çağı

Hızlı Üst Çene Genişletme Apareyi (Hyrax)

Üst azı dişlerine bantlarla sabitlenen, ortasında vida bulunan aparey. Vida çevrildikçe damağın ortasındaki birleşim yeri açılır ve dar üst çene iskeletsel olarak genişler. Ayrıntılarını çene genişletme sayfamda anlattım.

SabitKarışık dişlenme

Quad Helix

Azı dişlerindeki bantlara bağlı, dört yaylı (helix) bir telden oluşur. Üst diş arkını yavaş ve kontrollü biçimde genişletir; tek taraflı çapraz kapanışta tercih edilebilir.

HareketliKarışık dişlenme

Schwarz Apareyi

Akrilik bir plak ve ortasına yerleştirilen genişletme vidasından oluşan hareketli aparey. Vida belirlenen aralıklarla çevrildikçe diş arkı yavaşça genişler; etkisi daha çok dişler düzeyindedir.

Yer tutma ve ankraj apareyleri

SabitKarışık dişlenme

Nance Apareyi

Üst birinci büyük azı dişlerine takılan iki bant ile bunları birleştiren ve damağın ön kısmına yaslanan küçük akrilik düğmeli bir telden oluşur. Azı dişlerinin öne doğru kaymasını önler; süt dişinin erken kaybında yer tutucu, tel tedavisinde ise destek (ankraj) olarak kullanılır.

SabitKarışık dişlenme

Lip Bumper

Alt ön dişlerin önünde, dudaktan hafifçe uzakta duran bir tel kalkandır ve azı dişlerindeki bantlara takılır. Alt dudağın ön dişlere yaptığı baskıyı azaltır; alt diş arkında yer kazanılmasına ve dudak emme alışkanlığının önlenmesine yardımcı olur.

Alışkanlık kırıcı apareyler

SabitKarışık dişlenme

Palatal Crib (Damak Kafesi)

Azı dişlerine bantlarla sabitlenen ve ön dişlerin arkasında, damakta kafes gibi duran bir tel çerçeve. Dilin ön dişler arasına itilmesini ve parmak emmeyi engelleyerek açık kapanışın artmasını önlemeye yardım eder.

HareketliKarışık dişlenme

Dil Paravanı

Akrilik bir plağa eklenen tel paravan, dili ön dişlerin arkasında tutar. Palatal crib’in takılıp çıkarılabilen karşılığıdır; etkisi düzenli kullanılmasına bağlıdır. Çocuklarda görülen dil itme alışkanlığını çocuklarda ortodonti sayfamda anlattım.

Fonksiyonel apareyler

HareketliBüyüme atılımı

Twin Block ve Aktivatör

Alt çeneyi öne konumlandırarak alt çene geriliğinde çenelerin büyümesini yönlendirmeyi amaçlayan apareyler; aktivatör (monoblok) ve bionatör de bu gruptadır. Ayrıntılar Twin Block apareyi yazımda.

SabitErgenlik

Sabit Fonksiyonel Apareyler

Sabit tel tedavisine eklenen yaylı apareylerdir (Forsus tipi gibi). Alt çene geriliğinde, özellikle hareketli apareyi düzenli takması zor olan ergenlerde tercih edilebilir.

Ağız dışı apareyler

Ağız dışıErken dönem

Yüz Maskesi

Alın ve çene ucundan destek alıp lastiklerle üst çeneye ileri yönde kuvvet uygulayan aparey. Üst çenenin geride kaldığı durumlarda, büyüme çağının erken döneminde kullanılır.

Ağız dışıBüyüme çağı

Headgear

Ense ya da başa takılan bir bant ve azı dişlerine bağlanan bir yüz arkından oluşur. Üst azı dişlerini geriye almak ya da üst çenenin öne doğru büyümesini sınırlamak için kullanılır; bugün bazı vakalarda yerini ağız içi mini vidalara bırakmıştır.

Pekiştirme apareyleri

HareketliTedavi sonrası

Hawley Plağı

Damağı ya da alt dişlerin iç yüzünü saran akrilik bir gövde, ön dişlerin önünden geçen ince bir tel ve azı dişlerine tutunan kroşelerden oluşur. En sık tedavi sonrası pekiştirmede kullanılır; küçük yaylar eklenerek basit diş hareketleri de yaptırılabilir.

HareketliTedavi sonu

Positioner

Alt ve üst dişleri birlikte saran, yumuşak ve esnek tek parça bir aparey. Sabit tel tedavisinin sonunda dişlerin son küçük düzeltmelerinde ve pekiştirmede kullanılabilir.

Hareketli · SabitTedavi sonrası

Şeffaf Plak ve Sabit Pekiştirme Teli

Günümüzde pekiştirmede şeffaf plaklar ve dişlerin iç yüzüne yapıştırılan ince teller de sık kullanılıyor. Ne kadar süre kullanılacağını diş telinden sonra plak ne kadar takılır yazımda anlattım.

Karşılaştırma

Aparey Çeşitleri Karşılaştırma Tablosu

Apareyleri türüne, amacına ve genellikle kullanıldıkları döneme göre tek tabloda topladım.

Aparey Tür Ne işe yarar? Genellikle hangi dönemde?
Hyrax (hızlı genişletme) Sabit Dar üst çeneyi iskeletsel olarak genişletir Büyüme çağı, çoğunlukla 7-14 yaş
Quad helix Sabit Üst diş arkını yavaşça genişletir Karışık dişlenme
Schwarz apareyi Hareketli Diş arkını vidayla yavaşça genişletir Karışık dişlenme
Nance apareyi Sabit Üst azıların öne kaymasını önler, yer tutar Süt dişi erken kaybı, tel tedavisi
Lip bumper Sabit Alt dudak baskısını azaltır, yer kazandırır Karışık dişlenme
Palatal crib Sabit Dil itme ve parmak emmeyi engeller Karışık dişlenme
Dil paravanı Hareketli Dili ön dişlerin arkasında tutar Karışık dişlenme
Twin Block / aktivatör Hareketli Alt çene geriliğinde büyümeyi yönlendirir Büyüme atılımı dönemi
Yüz maskesi Ağız dışı Geride kalan üst çeneyi öne yönlendirir Büyüme çağının erken dönemi
Headgear Ağız dışı Üst azıları geriye alır, üst çene büyümesini sınırlar Büyüme çağı
Hawley plağı Hareketli Pekiştirme, basit diş hareketleri Tedavi sonrası, her yaş
Positioner Hareketli Son düzeltmeler ve pekiştirme Sabit tel tedavisinin sonu

Apareyle başlayan tedaviler çoğu zaman tüm kalıcı dişler sürdükten sonra sabit tel ya da şeffaf plak ile ikinci bir aşamada tamamlanır.

Yanık turuncu fonda şeffaf akrilik hareketli ortodontik aparey, açık kobalt mavisi saklama kutusu ve diş fırçası

Aparey Seçimi

Hangi Aparey Kime Uygun?

Aparey seçimi bir ürün seçimi değil, teşhisin sonucudur. Aynı görünen iki çapraşıklığın kaynağı biri için dar çene, diğeri için bir alışkanlık ya da erken kaybedilen bir süt dişi olabilir. Bu yüzden önce sorunun dişlerden mi çenelerden mi kaynaklandığını belirliyorum.

  • Sorunun kaynağı: dişsel mi, iskeletsel mi; bir alışkanlık eşlik ediyor mu?
  • Büyüme dönemi: çenelerin gelişimini yönlendiren apareyler büyüme sürerken etkilidir.
  • Kullanım uyumu: hareketli aparey düzenli takılamayacaksa sabit bir seçenek düşünülür.
  • Tedavinin bütünü: aparey çoğu zaman tel ya da plak tedavisinin ilk aşamasıdır.

İlk ortodontik muayene için önerilen yaş 7 civarıdır; erken dönem tedavinin ne zaman başladığını çocuklarda ortodonti tedavisi ne zaman başlar yazımda anlattım.

Günlük Kullanım

Aparey Kullanırken Dikkat Edilecekler

Apareyden beklenen sonucu almak büyük ölçüde onu doğru kullanmaya bağlı. Hastalarıma ve ailelerine verdiğim temel öneriler şunlar:

Takma süresi

Hareketli apareyi önerdiğim süre boyunca takın; düzensiz kullanım tedaviyi uzatır.

Temizlik

Apareyi her gün yumuşak bir fırça ve ılık suyla temizleyin; sıcak su şeklini bozabilir.

Saklama

Çıkardığınız apareyi peçeteye sarmayın, her zaman kutusunda saklayın.

Vida çevirme

Vidalı apareylerde vidayı yalnızca gösterdiğim sıklıkta ve yönde çevirin.

Konuşma

İlk günlerde konuşmada hafif bir değişiklik olabilir; dil kısa sürede alışır.

Kırılma ya da gevşeme

Sabit aparey gevşerse ya da hareketli aparey kırılırsa bekletmeden bana ulaşın.

Hızlı iletişim · WhatsApp

Hangi Aparey Gerekli, Birlikte Bakalım

Hangi apareyin gerekli olduğuna klinik muayenede, ağız içi değerlendirmeyle karar veriyorum. Muayene randevunuzu size uygun gün ve saatte birlikte planlayalım.

0541 189 16 48Pazartesi – Cumartesi · 10:00 – 19:00
Ortodonti Uzmanı Uzm. Dr. Betül Nazlı Muştu, Kadıköy Bağdat Caddesi

Ortodonti Uzmanı

Uzm. Dr. Betül Nazlı Muştu Hakkında

2015 yılında Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden mezun oldum; Marmara Üniversitesi Ortodonti Anabilim Dalı’ndaki 4 yıllık uzmanlık eğitimimi 2021’de tamamlayarak ortodonti uzmanı unvanını aldım.

Bağdat Caddesi’ndeki poliklinikte yalnızca ortodonti tedavilerini üstleniyorum. Çocuklarda aparey tedavisinden yetişkinlerde tel, şeffaf plak ve cerrahiyle birlikte planlanan tedavilere kadar her aşamayı kendim yürütüyorum.

2015Gazi ÜniversitesiDiş Hekimliği Fakültesi
2021Marmara ÜniversitesiOrtodonti Uzmanlığı
American Association of Orthodontists (AAO) logosuEuropean Aligner Society (EAS) logosuFACE (Functional and Cosmetic Excellence) logosuTürk Ortodonti Derneği logosuTürk Aligner Derneği logosu

Blog

Apareyler ve Çocuklarda Ortodonti Yazılarım

Apareyler ve erken dönem ortodonti hakkında merak edebileceğiniz konuları yazılarımda anlattım.

Blog

Twin Block Apareyi Nedir? Çocuk Çene Gelişimi

Çocuklarda geride veya ileride olan çene gelişimini ameliyatsız düzelten aktivatör (fonksiyonel…

Devamını okuyun

Blog

Çocuklarda Diş Teli Ne Zaman Takılır?

Ebeveynlerin en sık sorduğu şeylerden biri: “Çocuğuma ne zaman diş teli taktırmalıyım?” Buna tek…

Devamını okuyun

Blog

Ortodontik Tedavi Nedir?

Ortodontik tedavi neyi düzeltir, teşhis aşamasında hangi kayıtlar alınır, tedavi hangi aşamalardan…

Devamını okuyun

Blog

Diş Teli Kaç Yaşına Kadar Takılır?

Toplumda diş teli tedavisinin sadece çocuklara veya ergenlik çağındaki gençlere özgü olduğuna dair…

Devamını okuyun

Blog

Diş Telinden Sonra Plak Ne Kadar Takılır?

Diş teli tedavisi bitip teller çıktığında dişler artık düzgün bir sırada. Ama işin görünmeyen bir…

Devamını okuyun

 

SSS

Ortodontik Apareyler Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aparey önerdiğim hastalarımın ve ailelerinin en sık sorduğu soruları yanıtladım.

Sorunuz burada yok mu?

WhatsApp’tan yazın, en kısa sürede yanıtlayayım.

Ortodontik aparey nedir?

Ortodontik aparey; dişleri hareket ettirmek, çenelerin gelişimini yönlendirmek, bir boşluğu korumak ya da tedavi sonrası dişleri yerinde tutmak için kişiye özel hazırlanan tedavi aracıdır. Sabit, hareketli, fonksiyonel, ağız dışı ve pekiştirme apareyleri olarak gruplanır.

Sabit aparey ile hareketli aparey arasındaki fark nedir?

Sabit apareyler dişlere bantlarla ya da yapıştırılarak tutturulur ve yalnızca hekim tarafından çıkarılır. Hareketli apareyleri hasta yemek ve fırçalama için çıkarabilir; bu yüzden etkileri, önerilen süre boyunca düzenli takılmalarına bağlıdır.

Aparey kaç yaşında takılır?

Çenelerin gelişimini yönlendiren apareyler büyüme sürerken, çoğunlukla karışık dişlenme döneminde kullanılır. Bu yüzden ilk ortodontik muayene 7 yaş civarında önerilir. Pekiştirme apareyleri ise tedavinin sonunda, her yaşta kullanılır.

Hareketli aparey günde kaç saat takılmalı?

Apareyin türüne ve tedavinin amacına göre değişir. Çoğu hareketli apareyin etkili olması için günün büyük bölümünde ve geceleri takılması gerekir. Size özel kullanım süresini apareyi teslim ederken belirtiyorum.

Aparey ağrı yapar mı, konuşmayı etkiler mi?

Apareyler genellikle ağrılı değildir. İlk günlerde dişlerde ve damakta hafif bir baskı, konuşmada kısa süreli bir değişiklik hissedilebilir; dil ve dudaklar çoğu zaman birkaç gün içinde alışır.

Aparey kırılırsa ya da kaybolursa ne yapmalıyım?

Bekletmeden bana ulaşın. Kırık ya da gevşemiş bir apareyi takmaya devam etmek dişlere ve dokulara zarar verebilir. Apareyin onarılması ya da yenisinin hazırlanması gerekip gerekmediğine kontrolde karar veriyoruz.

Yetişkinlerde aparey kullanılır mı?

Çenelerin büyümesini yönlendiren apareyler büyüme tamamlandıktan sonra etkili olmaz. Yetişkinlerde apareyler daha çok sabit tel ya da şeffaf plak tedavisine destek olarak ve tedavi sonrasında pekiştirme amacıyla kullanılır.

Aparey tedavisinin ücreti neye göre belirlenir?

Ücret; apareyin tipine, sabit ya da hareketli olmasına, tedavinin süresine ve sonrasında tel ya da plak tedavisi gerekip gerekmeyeceğine göre değişir. Sağlık hizmetlerinde tanıtım kuralları gereği internet üzerinden fiyat paylaşmıyorum; belirleyici etkenleri çene genişletme aparatı fiyatları sayfamda anlattım.

İletişim

Randevu ve İletişim

Aparey tedavisi için muayene randevusu almak ya da sorularınızı iletmek için bana WhatsApp veya telefonla ulaşabilirsiniz. Kliniğim Kadıköy Feneryolu’nda, Marmaray Feneryolu durağından yaklaşık 5 dakika uzaklıkta.

WhatsAppWhatsApp üzerinden randevu alın0541 189 16 48Arayarak randevu oluşturun

AdresBağdat Cad. No: 99/B, Feneryolu, Kadıköy / İstanbul
Çalışma saatleriPazartesi – Cumartesi · 10:00 – 19:00