Diş teli tedavisi bitip teller çıktığında dişler artık düzgün bir sırada. Ama işin görünmeyen bir tarafı var: dişleri çevreleyen kemik ve dişeti dokusu yeni konumuna henüz tam yerleşmiş olmuyor. Bu yüzden ilk dönemde dişlerin eski yerlerine dönme (geri dönme, yani relaps) eğilimi oluyor. Pekiştirme plağı, yani retainer, tam da bunu engellemek için var. Onu tedavinin son ama vazgeçilmez aşaması olarak düşünmek en doğrusu.
Plak ne kadar süre takılır?
Burada tek bir kural yok; süre kişiden kişiye değişiyor ve tedavinin gidişatına göre birlikte ayarlıyoruz. Genel yaklaşımımız şöyle: tedavi bittikten sonrailk bir yıl kadarplağı gün boyu (yemek ve diş fırçalama dışında) takmanızı istiyoruz. Bu dönem, sonucun oturması için en kritik zaman. Ardından kullanımıyalnızca geceyeçekiyoruz. İlerleyen dönemde de, dişler kararlı hale geldikçe kullanımıaşamalı olarak azaltıyoruz— yani birden bırakmıyor, yavaş yavaş seyreltiyoruz.
Yaş ilerledikçe dişler doğal olarak biraz hareket edebildiği için, çoğu hastaya gece kullanımını uzun süre sürdürmesini öneriyoruz. Bu bir başarısızlık değil; elde ettiğimiz sonucun korunmasının doğal bir parçası.
Hangi tür plaklar kullanılıyor?
Pratikte iki tür retainer öne çıkıyor. Hangisinin size uygun olduğuna dişlerinize ve tedavinizin türüne göre birlikte karar veriyoruz; bazı vakalarda ikisini birlikte de kullanıyoruz.
| Tür | Öne çıkan yanı | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Şeffaf plak (Essix) | İnce, şeffaf ve dışarıdan pek belli olmaz; çıkarılabilir | Düzenli takmak şart; sıcaktan (sıcak su, araç içi) korunmalı |
| Sabit (yapışkan) retainer | Dişin arkasına yapışır; görünmez, takmayı unutma derdi yok | Temizliği biraz daha özen ister; düzenli kontrol gerekir |
Çoğu zaman ikisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı oluyor; hangisinin sizin için uygun olduğunu muayenede birlikte konuşuyoruz.
Plak takmazsam ne olur?
En sık karşılaştığımız durumlardan biri bu. Plak düzenli kullanılmadığında dişler büyük olasılıkla yavaş yavaş eski konumuna doğru kaymaya başlıyor ve aylarca süren tedavinin sonucu geri gidebiliyor. Bu geri dönme en çok ilk yıl içinde hızlı oluyor. Plak kırılır ya da kaybolursa vakit kaybetmeden bize haber verin; aradaki kısa boşlukta bile dişler kayabiliyor.
Plağın bakımı için birkaç not
- Her çıkardığınızda soğuk ya da ılık suyla durulayın; sıcak su şeffaf plağı bozar.
- Diş fırçası ve az miktarda sabunla temizleyin; aşındırıcı diş macunu yüzeyini çizebilir.
- Takmadığınızda mutlaka kutusunda saklayın; peçeteye sarmak kaybetmenin bir numaralı sebebi.
- Plağı takmadan önce dişlerinizi fırçalayın.
- Kontrollerinizi aksatmayın; süreyi buna göre birlikte ayarlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Plağı günde kaç saat takmalıyım?
İlk dönemde genellikle gün boyu, yemek ve fırçalama dışında. Sonrasında yalnızca geceleri. Kesin süreyi birlikte belirliyoruz.
Toplamda ne kadar sürer?
İlk yıl kullanım daha yoğun; sonrasında gece kullanımı uzun yıllara yayılabiliyor. Çoğu hastaya gece kullanımını uzun süre sürdürmesini öneriyoruz.
Plak dişlerimi sıkıyor, normal mi?
Özellikle bir süre takmadıktan sonra hafif bir sıkma hissi olabilir ve genelde geçer. Ağrı olur ya da plak hiç oturmazsa bize başvurun.
Sabit retainer mı, şeffaf plak mı daha iyi?
İkisinin de artıları var. Sabit retainer takmayı unutma derdini ortadan kaldırıyor; şeffaf plak ise temizliği ve estetiği açısından rahat. Çoğu zaman ikisini birlikte de öneriyoruz.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Pekiştirme planınız için tedavinizi yürüten ortodonti uzmanına başvurunuz.
Tıbbi İnceleme
Dr. Betül Nazlı Muştu — Ortodonti Uzmanı, Kadıköy / Bağdat Caddesi