Sabit Tel Tedavisi Nedir?
Günümüzde dişsel ve iskeletsel problemlerle başa çıkmak için birçok farklı ortodontik tedavi seçeneği bulunmaktadır. Bu seçeneklerden biri de yıllardır etkili bir şekilde kullanılan ve pek çok hasta için başarılı sonuçlar elde edilmesini sağlayan metal veya porselen braketler ile sabit tel tedavisi yöntemidir.
Dişler üzerine yapıştırılan kare şeklindeki paslanmaz çelikten oluşan metal parçalara braket denmektedir. Dişlere uygulanan kuvvetler ise braketler ve bunlar üzerine geçirilen teller aracılığıyla dişlere iletilmektedir. Hastalar teller takıldıktan sonra aylık kontrollere çağrılır. Tedavi süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 2 yıldır.
Piyasada hekimin uygulayacağı mekaniğe ve hastanın tercihlerine göre farklı formlarda braket çeşitleri bulunmaktadır. Bunlar içerisinde en sık kullanılan ve estetik kaygısı olmayan hastalarda tercih edilen metal braketlerdir. Ekonomik, dayanıklı ve etkili bir tedavi seçeneği sunarlar.
Ortodontik tedavinin uzun soluklu bir tedavi olması hastaları estetik bir tedavi arayışına itmiştir. Porselen veya safir braketler metal braketlere göre daha estetik bir seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar artık şeffaf plaklar ile estetik kaygı yüksek oranda çözülmüş olsa da sabit tel tedavisi uygulanacak hasta için porselen braketler iyi bir alternatif olmaktadır. Daha çok erişkin hastalara uygulanmaktadırlar.
Kapaklı braketler ise üzerinde özel kilit mekanizması sayesinde ince tel veya lastik kullanımına gerek kalmaksızın tellerin bağlanabilmesine olanak sağlarlar. Bu kategori içerisinde olan Damon braket sistemi iç açılarındaki farklılıklar ve özel ark telleri sayesinde diş arkını rahatça genişletir ve şiddetli çapraşıklığı olan veya dişsel kamuflaj yapılacak hastalarda başarılı sonuçlar verir. Fiyat olarak klasik braketlere göre biraz daha maliyetlidir.
Nelere Dikkat Edilmeli?
- Sert yiyecekler tüketilmemelidir. Dişler üzerine gelen sert kuvvetler braketlerin kırılmasına yani dişten ayrılmasına sebep olabilir. Bu da düzelen dişin tekrar eski haline dönmesine ve tedavinin uzamasına sebep olur.
- Erik, zeytin gibi çekirdekli gıdalar çekirdeği çıkartıldıktan sonra tüketilmelidir.
- Elma, kızarmış ekmek gibi ön dişlerle ısırmanın gerektiği gıdalar küçük parçalara bölünüp arka dişlerle yavaşça çiğnenerek tüketilmelidir.
- Asitli içeceklerden uzak durmak gerekir, içiliyorsa da pipetle içilmelidir.
Diş teli takıldıktan sonraki ilk hafta alışma haftasıdır…
Diş telleri takıldıktan sonra dişler hareket etmeye başlar. Bu sebeple dişlerde baskı hissi veya kişiden kişiye değişen düzeyde ağrı olabilir. Eğer ağrı hissedilirse doktorun bilgisi dahilinde ağrı kesici alınabilir. Rahatsızlık hissi 3. Günden itibaren azalmaya başlayacaktır.
Yanak ve dudak içlerinde tahriş meydana gelebilir fakat zamanla yumuşak dokular teller ve braketlere alışacaktır. İlk zamanlarda tahrişi önlemek amacıyla ortodontik mumlardan faydalanılabilir.
Ortodontik Tedavi Esnasında Ağız Hijyeni Önemi
Dikkat edilmediği takdirde braket kenarlarında çürük ve dişeti enflamasyonu oluşabilmektedir. Dişler her yemekten sonra fırçalanmalı, günde bir kez ara yüz fırçası kullanılmalıdır.
Tel tedavisi gören hastalar, orta sertlikte, küçük ve düz başlı bir diş fırçası tercih etmelidirler. Diş telleri ağızda gıda tutulumunu artırmakta ve tükürüğün temizleyici etkisini azaltmaktadır. Bu sebeple her yemekten sonra ve gece yatmadan önce dişlerin mutlaka 3 dakika boyunca fırçalanması gerekir.
Standart fırçalamanın haricinde 45° açıyla alttan ve üstten fırçalama yapılmalıdır.
Gece yatmadan önce diş fırçalama ardından ağızda macun varken ara yüz fırçası ile teller ile dişler arasında kalan her bölge temizlenmelidir.
Metal ve Seramik Braket Karşılaştırması
| Özellik | Metal Braket | Seramik Braket |
|---|---|---|
| Görünüm | Metal, görünür | Diş renginde, az belli |
| Dayanıklılık | Çok yüksek | Yüksek |
| Estetik | Düşük | Yüksek |
| Maliyet | Daha ekonomik | Daha yüksek |
| Uygunluk | Her vaka | Estetik önceleyenler |
Sabit Tel Tedavisi — Temel Bilgiler
| Ortalama süre | 12–24 ay (vakaya göre) |
| Kontrol sıklığı | 4–6 haftada bir |
| Beslenme | Sert/yapışkan gıdalardan kaçının |
| Tedavi sonrası | Pekiştirme (retainer) |
Sıkça Sorulan Sorular
Sabit tel tedavisi ne kadar sürer?
Tedavi süresi vakanın zorluğuna göre değişmekle birlikte genellikle 12–24 ay arasındadır. Düzenli kontroller ve hekim önerilerine uyum süreyi olumlu etkiler.
Diş teli takmak ağrılı mı?
Tel takıldıktan ve her ayarlamadan sonra birkaç gün hafif bir hassasiyet olabilir; bu dişlerin hareket ettiğini gösterir ve kısa sürede geçer. Braket yanağa temas ederse ortodontik mum kullanılabilir.
Diş teliyle nasıl beslenmeliyim?
Sert, yapışkan ve çok şekerli gıdalardan kaçınmak braketlerin kopmasını önler. Elma, havuç gibi sert besinler küçük parçalara bölünerek yenmelidir. Bu önlemler tedavi süresinin uzamasını engeller.
Diş teli takarken ağız temizliği nasıl olmalı?
Her öğünden sonra diş fırçası, arayüz fırçası ve diş ipi ile titiz temizlik gerekir. İyi hijyen, braket çevresinde çürük ve diş eti sorunlarını önleyerek tedavinin sağlıklı ilerlemesini sağlar.
Metal mi seramik braket mi daha iyi?
İkisi de etkilidir. Metal braketler daha dayanıklı ve ekonomiktir; seramik braketler diş renginde olduğu için daha estetiktir. Seçim, beklentinize ve vakanıza göre birlikte belirlenir.
Tel çıktıktan sonra dişler tekrar bozulur mu?
Sonucu korumak için pekiştirme (retainer) kullanılır. Pekiştirici düzenli kullanıldığında dişlerin eski yerine dönmesi (relaps) engellenir.
Tıbbi İnceleme
Bu içerik, Ortodonti Uzmanı Dr. Betül Nazlı Muştu tarafından incelenmiştir.
Gazi Üniv. Diş Hekimliği (2015) · Marmara Üniv. Ortodonti Uzmanlığı (2021) · TOD, AAO, Türk Aligner Derneği üyesi

